×
logo
logo

Jak świat walczy ze smogiem

Polska w walce z zanieczyszczeniami nie musi wynajdywać koła. Wystarczy skorzystać z doświadczeń państw zachodnich, które nadal szukają nowych rozwiązań w walce z brudnym powietrzem.

Pierwszym z miast, w którym problemem zanieczyszczonego powietrza trzeba było się zająć na poważnie, był Londyn. Wielki smog, który utrzymywał się nad miastem między 5 a 9 grudnia 1952 r., przyczynił się w tych dniach do nawet 4 tys. zgonów. Późniejsze badania mówią jednak nawet o 12 tys. osób, które umarły wskutek zanieczyszczenia powietrza od grudnia 1952 r. do marca 1953 r., i kilkudziesięciu tysiącach, które zachorowały.

Dwa lata później uchwalono szczególne przepisy dla Londynu, a w 1956 r. wprowadzono ogólnobrytyjską ustawę o czystym powietrzu. W wielu częściach miast zakazano po prostu palenia węglem, zarządzono także wyprowadzenie elektrowni z miast, a także podwyższenie kominów.

Problem się tylko zmniejszył, bo dopiero w końcu lat 90. wprowadzono całkowity zakaz używania małych pieców węglowych. Do tego nadal brudziły auta. Dlatego w 2003 r. władze zaczęły pobierać za wjazd do centrum Londynu opłatę w wysokości 11,5 funta, z której wpływy przeznacza się na komunikację zbiorową. O tym, że nie ma taryfy ulgowej, przekonał się sam prezydent USA Barack Obama, który bez uiszczenia opłaty wjechał do centrum i dostał mandat 120 funtów.

Myto nie obejmuje samochodów elektrycznych, hybrydowych, a także tych, które spełniają najwyższą normę Euro 5. Zanieczyszczenie nadal jest zbyt duże, więc władze myślą o tym, by najbardziej kopcące diesle nie mogły wjeżdżać do centrum nawet za opłatą. W 2008 r. cały Londyn został objęty strefą, do której nie mogą wjeżdżać ciężarówki i autobusy, które nie są zgodne ze standardem Euro 4.

W Chinach działają odgórnie

Dzisiaj podobna sytuacja jak w Londynie lat 50. jest w Pekinie. Tam władze partyjne postawiły sprawę jasno: wszyscy muszą się zaangażować w walkę ze smogiem. W 2013 r. pekińczycy spalili 19 mln ton węgla, ale do 2017 r. liczba ta ma się zmniejszyć do 10 mln ton. Rząd zdecydował, że natychmiast trzeba wymienić 50 tys. węglowych pieców na inne.

Już jakiś czas temu uchwalono ścisłe reguły dla samochodów, ale nikt ich nie przestrzegał. To się zmieniło - tylko w pierwszych sześciu miesiącach 2014 r. usunięto z ulic chińskiej stolicy 176 tys. pojazdów, co zmniejszyło zanieczyszczenie o ponad pięć procent.

Władze centralne wydały dla zachęty dla miast walczących z brudem 10 mld juanów (ok. 6 mld zł). To jednak o wiele za mało - zgodnie z szacunkami Wanga Jinnana z Chińskiej Akademii Planowania Środowiskowego gospodarka potrzebuje prawie dwóch bilionów juanów (ok. 1,2 bln zł).

Do centrum szrotem nie wjedziesz

W Niemczech w 2007 r. udało się wprowadzić rozporządzenie, które ograniczyło ruch kopcących aut. Wprowadzono czerwone, żółte i zielone nalepki, w zależności od spełnianych norm.

Berlin i Kolonia zaczęły od zakazywania wjazdu tym samochodom, które nie mają żadnej nalepki. Normy były podnoszone, a dzisiaj do śródmieść 48 niemieckich miast można wjeżdżać tylko z zieloną plakietką. Ci, którzy nie przestrzegają reguł, muszą liczyć się z karą 80 euro.

Działanie przynosi efekty - w Monachium o mniej więcej 10 proc. spadła ilość pyłu zawieszonego (PM). W Berlinie w pierwszym roku obowiązywania strefy koncentracja dwutlenku azotu spadła o 10 proc., przy czym pochodząca z silników Diesla - o jedną trzecią. Liczba dni, w których przekroczona jest unijna norma PM, zmniejszyła się z jakichś 100 do 24.

Cała Unia stawia na czyste powietrze

Niemieckim wzorem strefę w centrum od początku przyszłego roku wprowadza także Praga. Nalepki z Niemiec mają być ważne w Czechach (i na odwrót), a do centrum czeskiej stolicy wjadą tylko samochody benzynowe z zieloną i dieslowskie z żółtą plakietką.

Czesi są o wiele bardziej zaawansowani w ekologii niż Polska. Przykładowo udało im się już wprowadzić regulacje, które w ciągu kilku najbliższych lat wyeliminują najbardziej brudzące piece. Nie można już tam kupić urządzenia gorszego niż trzecia klasa, zaś od 2020 r. obowiązkowa będzie najwyższa, piąta kategoria. Od 2022 r. właściciele domów z najbardziej brudzącymi piecami będą zmuszeni do ich wymiany.

W Polsce nadal można używać dowolnie brudzących urządzeń.

Od 2008 r. także Mediolan zamknął się dla aut, które nie są zgodne z normami. Do tego płatny jest wjazd do centrum - dwa euro dla mieszkańców i pięć euro dla innych użytkowników. Z tych opłat zwolnione są auta elektryczne, hybrydowe i motocykle.

W Sztokholmie strefę ekologiczną wprowadzono w 1996 r., dotyczyła ona najpierw tylko samochodów ciężarowych. Emisja dwutlenku azotu zmniejszyła się o 20 proc., a pyłu zawieszonego o połowę. Dlatego też strefa jest poszerzana, a od 2017 r. do centrum szwedzkiej stolicy wjadą tylko samochody spełniające najbardziej wyśrubowane normy.

Paryż walczy akcyjnie

W marcu ubiegłego roku w Paryżu zapanowały iście pekińskie warunki. Władze ogłosiły alarm i po raz pierwszy od 17 lat wprowadziły przepis, zgodnie z którym do miasta mogły wjeżdżać tylko auta z parzystymi lub nieparzystymi cyframi rejestracji, zależnie od dnia. Na ulice wysłano 700 policjantów, którzy mogli nakładać mandaty (22 euro).

Niektórzy podawali w wątpliwość, czy to dobre rozwiązanie. - Zakaz dotyczy też czystych samochodów, nie jest to żadną zachętą, by kupować auta, które emitują mniej gazów - komentował w "Guardianie" Martin Lutz z berlińskiego ministerstwa środowiska.

Zmniejszono też limit prędkości na niektórych drogach. Wprowadzono bezpłatne przejazdy komunikacją zbiorową.

W tym roku także jest problem z zanieczyszczeniem, choć już nie tak duży. Paryski magistrat zdecydował się znieść opłaty abonamentowe za korzystanie z jednego z największych na świecie systemów rowerów miejskich (obejmującego 18 tys. rowerów i ponad 1,2 tys. stacji).

Miasto rozwija także sieć wypożyczalni elektrycznych aut - tu z kolei darmowa jest pierwsza godzina. Szacuje się, że 3 tys. wypożyczanych samochodów "zdejmuje" z ulic 22,5 tys. samochodów, które już nie zanieczyszczają paryskich ulic. Urzędnicy zapowiedzieli też, że do 2025 r. cała miejska flota autobusowa zostanie wymieniona na elektryczną.

Smog wawelski

Jedynym polskim miastem, które zdecydowało się na walkę z zanieczyszczeniem, jest Kraków. Sytuacja jest tam katastrofalna - normy pyłu PM10 są przekroczone w mieście przez blisko 150 dni w roku.

Radni małopolskiego sejmiku zdecydowali się skorzystać z uprawnień, jakie daje im prawo ochrony środowiska. Od stycznia ubiegłego roku nie można stawiać pieców węglowych w nowych domach, a całkowity zakaz palenia węglem zacznie obowiązywać w mieście w 2018 r. Na likwidację już istniejących pieców i instalację ogrzewania gazowego, elektrycznego albo podłączenie się do sieci ciepłowniczej krakowianie dostali pięć lat.

Niestety, wojewódzki sąd administracyjny w sierpniu zeszłego roku unieważnił uchwałę po skardze dwóch osób. Sąd uznał, że sejmik przekroczył swoje uprawnienia. Uchwała nadal obowiązuje, do czasu aż zajmie się nią Naczelny Sąd Administracyjny. Wiceminister środowiska Stanisław Gawłowski zapewnił jednak, że zostaną wprowadzone jednoznaczne przepisy, które pozwolą gminom na regulację zagadnienia.

Drugą częścią systemu są zachęty finansowe. W Krakowie w latach 2012-13 wydano ponad 17 mln zł, dzięki czemu zlikwidowano prawie 2 tys. palenisk węglowych i zainstalowano 132 odnawialne źródła energii. W 2014 r. miasto przeznaczyło na likwidację pieców 24 mln zł. Te pieniądze szybko się skończyły, dlatego Kraków zaciągnął 14 mln zł pożyczki. Wprowadzono też system dopłat dla najuboższych.


Sprawdź, jak bardzo zielone jest twoje miasto. Kliknij w zdjęcie, by obejrzeć raport

Czy za Krakowem podąży Polska?

Niestety, nie wszyscy w Polsce mają taką świadomość ekologiczną, jaka jest pod Wawelem. Władze miast najczęściej nawet nie wiedzą o tym, że jest problem - żadna z dziesięciu gmin skontrolowanych w ubiegłym roku przez Najwyższą Izbę Kontroli nie przeprowadziła całościowego spisu palenisk węglowych na jej terenie. Tylko Kraków w 2013 r. zlecił inwentaryzację w rejonach największych zanieczyszczeń pyłem.

Nie działa także państwowy system nadzoru. Inspekcja ochrony środowiska od 2012 r. mogła kontrolować realizację programów ochrony powietrza, ale pomimo upływu ponad dwóch lat inspektoraty podjęły pojedyncze kontrole samorządów. Jedynym realnym działaniem państwa jest program Kawka prowadzony przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. W 50 miastach na likwidację pieców wydanych ma być 121 mln zł. Co oczywiście jest kroplą w morzu potrzeb.

Niektóre samorządy chcą rozwiązać problem zanieczyszczenia w ciekawy sposób - przez chowanie głowy w piasek. W Suchej Beskidzkiej (gdzie przekroczenia norm pyłów i rakotwórczych bywają nawet dwudziestokrotne!) burmistrz zażądał... likwidacji stacji pomiarowej. W Jeleniej Górze stację przeniesiono z Cieplic-Zdroju na blokowisko Zabobrze. Dzięki temu kuracjusze nie będą dłużej wiedzieć, że przez 73 dni w roku wdychają powietrze brudniejsze niż unijne standardy.

Porozmawiajmy, jak oddychać po ludzku

Zapraszamy na debatę poświęconą jakości powietrza w Polsce. Naszym gościem będzie minister środowiska Maciej Grabowski oraz przedstawiciele organizacji ekologicznych i biznesu.

Polskie miasta mają najbardziej zanieczyszczone powietrze w Unii Europejskiej. Ta sytuacja przyczynia się do częstych chorób - astmy, raka i infekcji górnych dróg oddechowych.

Podczas debaty będziemy mówić o sposobach walki ze smogiem, które można zastosować w Polsce.

Zapraszamy 13 kwietnia o 12 do naszej warszawskiej siedziby przy Czerskiej 8/10

Rejestracja i szczegóły na wyborcza.biz/powietrze

Polskie powietrze jest najbardziej zanieczyszczone w Unii Europejskiej. Jesteśmy czarną plamą na unijnej mapie. Efektem są tysiące przedwczesnych śmierci i zwiększona liczba chorób płuc, serca, nowotworów. Głównym źródłem zanieczyszczeń są kominy naszych domów i pojazdy na drogach.

Dlatego chcemy jak najszybszego przeprowadzenia odpowiednich zmian w prawie, które umożliwią:

- wyeliminowanie ze sprzedaży detalicznej węgla najgorszej jakości,

- dopuszczenie do sprzedaży wyłącznie kotłów węglowych spełniających najsurowsze normy emisji,

- skuteczne ograniczanie ruchu samochodów w miastach.

To wszystko możliwe jest jeszcze w tej kadencji Sejmu. Więcej tekstów z akcji czytaj na wyborcza.biz/powietrze

Jeśli chcesz wesprzeć zmiany w polskim prawie, które sprzyjałyby poprawieniu jakości powietrza nad Polską, przyłącz się do aktywistów Polskiego Alarmu Smogowego. Na stronie www.polskialarmsmogowy.pl zbierają podpisy pod petycją



źródło: http://wyborcza.biz/biznes/1,143682,17641619,Jak_swiat_walczy_ze_smogiem.html

 

informacje

Polski Alarm Smogowy zaniepokojony niską skutecznością programu Czyste Powietrze skierował do prezesa NFOŚiGW Piotra Woźnego list z apelem o jego (...)
Od 1 lipca 2018 roku, zgodnie z uchwałami antysmogowymi dla Dolnego Śląska, zabronione jest spalanie m.in. węgla brunatnego oraz paliw (...)
Napisał dla nas- Dolnoślaskiego Alarmu Smogowego tekst pan Witold Gorączko, geograf i klimatolog. Traktuje o mało znanym i jak sądzę rozpoznanym (...)
Do celów grzewczych wykorzystywane są m.in plastiki, opakowania z tworzyw, stare meble, ramy okienne, olej przepracowany. Problem spalania odpadów jest (...)
Stanowisko Dolnośląskiego Alarmu Smogowego na Dzień Czystego Powiertrza
Polski Alarm Smogowy poprosił serwis ogłoszeniowy OLX o natychmiastowe usunięcia ogłoszeń o sprzedaży mebli do spalenia. Zdaniem działaczy mogły one (...)
Controlling our own emissions is a good idea, but plenty of the pollution problems most nations face come from abroad. (...)
Dzisiaj Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargi na tzw. uchwałę antysmogową, przegłosowaną w ubiegłym roku przez radnych sejmiku Małopolski.
Stacja pomiarowa na Dobrzecu nadal odnotowuje przekroczenie w powietrzu dopuszczalnego poziomu groźnego dla zdrowia pyłu PM10. Miejskie Centrum Zarządzania Kryzysowego (...)
więcej
2016-09-13
Śląskie: ponad 1,5 tys. wniosków na rzecz ograniczenia niskiej emisji (...)
2016-08-05
Razem dla czystego powietrza na Dolnym Śląsku
2016-07-23
[Program ochrony powietrza] (...)
2016-07-23
Zdzisław Kuczma nie odpuszcza. Sypią się kolejne doniesienia do prokuratury
2016-07-23
W Polsce nie ma czym oddychać
2016-06-27
Dofinansowanie do ograniczenia niskiej emisji w woj. śląskim
2016-06-12
Proszą papieża o pomoc w rozwiązaniu problemu smogu w Krakowie
2016-06-02
Dolny Śląsk nie chce się dusić!
2016-05-30
Lokalne Partnerstwa Niskoemisyjne – katalizator zmian na lepsze!
2016-05-23
We wtorek składamy podpisy pod apelem o uchwałę antysmogową.
2016-05-23
Wrocławianie coraz gorzej oceniają jakość powietrza i prezentują większą motywację (...)
2016-05-17
Zadośćuczynienie za zanieczyszczone powietrza
2016-05-17
Katowice. Obywatelski projekt uchwały ws. poprawy jakości powietrza
2016-04-27
Zakaz wyjścia z przedszkoli, gdy jest smog
2016-03-28
Gorzów Wlkp. 13 mln zł na realizację programu "Kawka" w (...)
2016-03-24
Rabka-Zdrój: Burzliwa dyskusja o zanieczyszczeniu powietrza w gminie
2016-03-22
ODPOWIEDZIALNE WŁADZE ŹLE INFORMUJĄ MIESZKAŃCÓW O SMOGU
2016-03-18
POLSKA CZERWONĄ WYSPĄ NA MAPIE EUROPY
2016-02-05
Raport PAS: Wpływ zanieczyszczenia powietrza pyłem zawieszonym na umieralność: analiza (...)
2016-02-04
Wkrótce uchwała antysmogowa na Dolnym Śląsku?
2016-02-02
Będzie zakaz palenia węglem i drewnem na Dolnym Śląsku?
2016-01-29
Wrocławscy radni chcą walczyć ze smogiem.
2016-01-29
Rafał Dutkiewicz pisze do marszałka w sprawie walki ze smogiem. (...)
2016-01-26
Miniprzewodnik po wielkim smogu we Wrocławiu
2016-01-16
Zakaz spalania węgla w Krakowie
2016-01-13
Kilka uwag nt. błękitnego węgla. Warto o tym dłużej podyskutować.
2016-01-11
Smog to nie tylko Kraków, w Zakopanem źle od paru (...)
2016-01-08
Raport GIOŚ przedstawiający zanieczyszczenie powietrza
2015-12-18
Opolska firma walczy o czystsze powietrze
2015-12-11
Komisja pozywa POLSKĘ do Trybunału Sprawiedliwości UE w związku ze (...)
2015-12-11
Uchwała antysmogowa dla Krakowa
2015-12-04
Czyste powietrze na Święta
2015-11-25
Opłatą smogową w turystę?
2015-11-20
Relacja: Konferencja KOSZTY SMOGU
2015-11-19
Śląskie: Wspólnym głosem za czystym powietrzem
2015-11-13
Czy Polacy mają żelazne płuca?
2015-11-07
Alarm! Smog we Wrocławiu. Prezydent prosi o pomoc straż
2015-11-04
Lepiej plakatem w smog, niż milczeć o ludziach do (...)
2015-11-02
W Dzień Zaduszny o duszącym problemie
2015-10-30
Solidarność apeluje: nie zniszczyć rynku węgla opałowego
2015-10-30
Wyniki konkursu na plakat Plakatem w Smog
2015-10-15
Sowa: więcej światła, mniejsze rachunki za prąd w Krakowie
2015-10-11
Walka z niską emisją na Śląsku
2015-10-07
Prezydent podpisał ustawę antysmogową – jest nadzieja na czyste powietrze!
2015-10-05
Wyjście smoga w Rybniku
2015-09-26
Wrocław: Konferencja EKOWYZWANIA
2015-09-12
Obywatele apelują do prezydenta o podpisanie ustawy antysmogowej
2015-09-03
Konkurs na plakat
2015-08-18
Wrocław: Kolejna KAWKA
2015-08-04
Francja: Raport Senatu - Zanieczyszczenie powietrza kosztuje Francję 100 miliardów (...)
2015-07-12
Wrocław konsultuje Plan Gospodarki Niskoemisyjnej
2015-05-25
Apel do Ministra Zdrowia w sprawie poparcia rezolucji WHO (...)
2015-05-12
Sąd Najwyższy Wielkiej Brytanii nakazał rządowi podjąć natychmiastowe działania służące (...)
2015-05-11
Inauguracja *Pracowni miast*
2015-05-11
WHO: roczne koszty zanieczyszczenia powietrza w Polsce to 101,8 mld (...)
2015-05-04
Wrocław ósmym najbardziej zanieczyszczonym miastem Europy. Zazieleńmy go! [ROZMOWA]
2015-04-27
Nie dajmy się zadymić
2015-04-23
Coraz więcej samorządów decyduje się na ekologiczne pojazdy w transporcie (...)
2015-04-20
Prawo do oddychania czystym powietrzem? Jeszcze nie teraz
2015-04-20
Eksperci: Krajowy Program Ochrony Powietrza nie oczyści atmosfery
2015-04-08
Czy polskie kominy muszą truć?
2015-04-02
Jak świat walczy ze smogiem
2015-03-26
Czy mamy czyste powietrze na zielonym Biskupinie? Wyniki niezależnych pomiarów (...)
2015-03-20
Cieplice - Zdrój czy Cieplice -Truj?
2015-03-05
Polska się dusi. Za takie powietrze grozi nam 4 mld (...)
2015-02-11
Lokalne inicjatywy jednoczą się w walce o czyste powietrze i (...)
2015-02-09
Jak pomóc samorządom w walce z tzw. niską emisją?
2015-02-09
Minister Gospodarki ignoruje konieczność poprawy jakości powietrza w Polsce (...)
2015-01-29
Strzeżcie się truciciele! Namierzymy was wszędzie!
2015-01-23
Żyjesz we Wrocławiu? To życie będzie aż o 28 (...)
2014-10-25
Weź głeboki Oddech

Kim jesteśmy?


Organizacja powstała z inicjatywy obywateli przy wsparciu wrocławskich organizacji społecznych. W EKOCENTRUM we Wrocławiu 9 czerwca 2014 r. odbyło się spotkanie zawiązujące Inicjatywę na rzecz czystego powietrza na Dolnym Śląsku. Wzięli w nim udział zaniepokojeni stanem powietrza mieszkańcy, przedstawiciele organizacji pozarządowych, nauki, biznesu oraz eksperci energetyczni.
Kilka miesięcy później, 7 października 2014 r., podczas spotkania Inicjatywy przyjęto nazwę: Dolnośląski Alarm Smogowy. Inicjatywa na rzecz czystego powietrza. Postanowiono również, że, inicjatywa zarejestruje się jako stowarzyszenie oraz będzie zabiegać o środki na wsparcie kampanii informacyjnej na rzecz czystego powietrza na Dolnym Śląsku.

poczta@dolnoslaskialarmsmogowy.pl